Uyuşturucu Madde Kullanıyorum Ama Hakkımda Uyuşturucu Madde Ticareti Nedeniyle Ceza Davası Açıldı, Ne Yapmalıyım?
Ülkemizde uyuşturucu veya uyarıcı maddelerle ilgili suçlar Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) iki ana başlık altında düzenlenmiştir: Uyuşturucu Madde Kullanma / Bulundurma (TCK m. 191) ve Uyuşturucu Madde Ticareti / İmal ve İthalatı (TCK m. 188).
Uygulamada, uyuşturucu maddeyi yalnızca kişisel kullanımı için satın alan veya bulunduran kişilerin, soruşturma aşamasındaki eksik tespiti veya yanlış değerlendirmeler nedeniyle hapis cezası öngörülen ticaret (satıcılık) suçlamasıyla Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı sıklıkla görülmektedir. Uyuşturucu madde ticareti suçu çok yüksek alt sınırda hapis cezaları öngördüğünden, vasıf değişiminin (suç niteliğinin düzeltilmesinin) sağlanması hayati önem taşır.
1. Yargıtay Kriterlerine Göre "Kullanım" ve "Ticaret" Ayrımı Nasıl Yapılır?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve ilgili ceza daireleri, bir eylemin "kullanmak için bulundurma" mı yoksa "ticaret" mi olduğunu belirlerken somut olayda belirli kriterleri esas alır. Mahkemeler somut olayı değerlendirirken şu unsurları inceler:
Bulundurulan Maddenin Miktarı: Maddenin miktarı, tek başına belirleyici olmamakla birlikte en önemli kriterlerden biridir. Kişinin yıllık/günlük kişisel kullanım sınırları içinde kalan miktarlar "kullanım" karinesini güçlendirir. Adli Tıp Kurumu kriterlerine göre belirlenen yıllık kullanım sınırının üzerindeki miktarlar ise aksi ispatlanamadıkça ticaret iddiasına dayanak yapılır.
Maddenin Bulunduruluş Şekli ve Ambalajlanması: Uyuşturucunun tek bir parça halinde mi yoksa satışa hazır, özenle paketlenmiş küçük fişekler/paketçikler halinde mi bulunduğu çok kritiktir. Ayrıca uyuşturucu maddenin yanında hassas terazi, kilitli poşetler, alüminyum folyo kesikleri gibi paketleme malzemelerinin bulunup bulunmadığına bakılır.
Maddenin Bulunduğu Yer: Uyuşturucu maddenin evde, araçta veya üst aramasında kolayca ulaşılabilecek bir yerde tutulması ile gizli, stoğa yönelik veya satılmaya hazır alanlarda tutulması farklı değerlendirilir.
Sanığın Davranışları ve Yakalanma Anı: Kolluk kuvvetlerini görünce maddeyi panikle atmak tek başına ticaret göstergesi değildir. Ancak para alışverişi anında yakalanmak veya müşteri arayışı içinde olmak ticaret suçlamasını destekler.
Kullanıcı Olup Olunmadığının Tespiti: Sanığın aktif uyuşturucu kullanıcısı olup olmadığı (kan, idrar veya kıl örnekleri ile tespit edilen bağımlılık/kullanım durumu) savunmanın en temel dayanaklarından biridir.
2. Haklarınız ve Dava Sürecinde İzlenmesi Gereken Adımlar
Hakkınızda uyuşturucu madde ticareti suçlamasıyla iddianame düzenlendiyse ve dava açıldıysa, eylemin uyuşturucu madde kullanma amacına yönelik olduğunu hukuken ispatlamanız gerekir:
A. Adli Tıp / Kan-İdrar Testi Talep Edilmelidir
Aktif olarak uyuşturucu madde kullandığınızı ve bağımlı/kullanıcı olduğunuzu kanıtlamak için mahkemeden derhal kan, idrar veya kıl analizi ile uyuşturucu madde tespiti yapılmasını talep etmelisiniz.
B. Hassas Terazi ve Paketleme Unsurları Yoksa Belirtilmelidir
Üstünüzde veya ikametinizde yapılan aramada hassas terazi, satışa hazır ambalaj malzemeleri veya ticaret geliri olduğu değerlendirilen kayıt dışı yüksek miktarda nakit para ele geçirilmediyse, bu husus savunmada mutlaka vurgulanmalıdır.
C. Maddenin Ele Geçtiği Miktar ve Çeşitlilik Açıklanmalıdır
Ele geçirilen uyuşturucunun kendi kişisel kullanımınız için toplu olarak satın alındığı (örneğin sık sık satıcıyla temas kurmamak veya daha uygun fiyata getirmek amacıyla) ve günlük kullanım miktarınız dikkate alındığında bunun makul bir stok olduğu hukuki gerekçelerle açıklanmalıdır.
D. İletişimin Tespiti (HTS ve Dinleme Kayıtları) İncelenmelidir
Dosyanızda telefon dinlemesi (X-CDR/HTS) veya mesajlaşmalar varsa, bu görüşmelerin uyuşturucu satmaya değil; uyuşturucu madde satın almaya/temin etmeye ya da günlük şahsi diyaloglara ilişkin olduğu ortaya konulmalıdır.
3. Suç Nitelikli Değişirse Ne Olur? (Vasıf Değişikliği)
Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılama sonucunda, toplanan deliller ve yapılan savunmalar doğrultusunda mahkeme eyleminizin "ticaret" değil, "kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma" olduğuna kanaat getirirse:
Suç niteliği TCK m. 191 (Uyuşturucu Madde Kullanma) kapsamında yeniden değerlendirilir.
Dosyanızın durumuna göre hakkınızda Denetimli Serbestlik ve/veya Tedavi kararı verilebilir ya da ceza verilmesi yerine erteleme/tedbir hükümleri uygulanabilir.
Böylece TCK m. 188 kapsamındaki yüksek hapis cezaları ve tutukluluk riski ortadan kalkmış olur.
Sonuç ve Hukuki Tavsiye
Uyuşturucu maddelerin kişisel kullanım sınırları, arama ve el koyma kararlarının hukuka uygunluğu, kolluk tutanaklarının çelişkileri ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları ceza yargılamasının seyrini doğrudan etkiler. Usule aykırı yapılmış bir arama sonucu elde edilen delillerin hukuka aykırı sayılması veya ifade aşamasındaki usul hatalarının giderilmesi, doğrudan beraat veya vasıf değişikliği getirebilir.
Özellikle uyuşturucu ticareti suçlamasında tutuklama tedbiri sıklıkla uygulandığından, soruşturma ve kovuşturma aşamasında hak kaybına uğramamak, suç vasfını doğru kategoriye çektirebilmek ve etkili bir savunma yapabilmek için sürecin en başından itibaren uzman bir ceza hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız hayati önem taşımaktadır.
Av. Gökhan TEKTAŞ