İş Kazası Geçirdim, Nasıl Tazminat Alırım?
İş kazaları, çalışanların beden ve ruh bütünlüğünü tehdit eden, ciddi maddi ve manevi kayıplara yol açan son derece önemli hukuki süreçlerdir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması veya ihmali nedeniyle meydana gelen kazalarda, mağdur işçinin veya vefat halinde yakınlarının kanunen maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır.
İş kazası sonrasında hak kaybına uğramamak, SGK süreçlerini doğru yönetmek ve tazminatı eksiksiz tahsil edebilmek için izlenmesi gereken hukuki adımlar aşağıda detaylandırılmıştır.
1. Bir Olayın "İş Kazası" Sayılmasının Şartları
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, aşağıdaki durumlarda meydana gelen kazalar hukuken iş kazası kabul edilir:
- İşçinin işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen her türlü kaza,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle işyeri dışında meydana gelen kazalar,
- İşçinin, görevli olarak işyeri dışına başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- Emziren kadın çalışanın, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-geliş (servis) sırasında meydana gelen kazalar.
2. İş Kazası Sonrasında İlk Olarak Yapılması Gerekenler
Tazminat davasının ve SGK süreçlerinin sağlıklı ilerleyebilmesi için kaza anından itibaren şu adımlar atılmalıdır:
Tıbbi Müdahale ve Hastane Kayıtları: Kazanın ardından derhal sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve hastane acil kayıtlarına / adli muayene formuna olayın "iş kazası" olduğu mutlaka yazdırılmalıdır.
SGK ve Kolluk Bildirimi: İşveren, iş kazasını o yer kolluk kuvvetlerine (polis/jandarma) derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ise en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. İşverenin bildirmemesi halinde işçi veya yakınları durumu SGK’ya bizzat ihbar edebilir.
Olay Yeri İncelemesi ve Deliller: Kazanın meydana geldiği yerin fotoğrafları, varsa kamera kayıtları, kaza tespit tutanağı ve olaya tanık olan mesai arkadaşlarının iletişim bilgileri/beyanları delil olarak saklanmalıdır.
3. İş Kazasında Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
İş kazası geçiren işçinin veya kazanın boyutuna göre ailesinin talep edebileceği tazminat türleri şunlardır:
A. Maddi Tazminat
- Tedavi ve Bakım Giderleri: SGK tarafından karşılanmayan tüm medikal masraflar, faturalandırılabilir özel tedavi, ilaç ve bakıcı giderleri,
- Geçici İş Göremezlik Tazminatı: İyileşme sürecinde çalışılamayan günlere ilişkin kazanç kayıpları (SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ile karşılanmayan farklar),
- Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet) Tazminatı: Kaza nedeniyle vücutta kalıcı bir sakatlık/meslekte kazanma gücü kaybı oluşması halinde, işçinin gelecekteki çalışma ve kazanç kaybı hesaplanarak ödenen tazminat,
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (Ölümlü Kazalarda): Kazanın ölümle sonuçlanması halinde, ölen işçinin eşi, çocukları, anne ve babası; ölenin sağlığında sağladığı maddi destekten mahrum kaldıkları için bu tazminatı talep edebilirler. Ayrıca cenaze ve defin giderleri de istenebilir.
B. Manevi Tazminat
İş kazası nedeniyle işçinin yaşadığı bedensel acı, organ kaybı, psikolojik travma ve elem için işverenden manevi tazminat talep edilir. Kazanın ölümlü olması halinde ölenin yakınları (eş, çocuk, anne, baba, kardeş) da kendi adlarına manevi tazminat davası açabilirler.
4. SGK Tarafından Sağlanan Haklar
İş kazası geçiren sigortalıya SGK tarafından da belirli haklar tanınır. Bu haklar işverene açılacak tazminat davasından bağımsızdır:
- İstirahatli olunan dönemde geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) verilmesi,
- Meslekte kazanma gücü kaybı %10 ve üzeri olarak tespit edilirse işçiye SGK tarafından Sürekli İş Göremezlik Geliri (Maaş) bağlanması,
- Vefat halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması ve cenaze ödemesi yapılması.
(Açılacak tazminat davasında, SGK tarafından peşin sermaye değeriyle bağlanan gelirler, hesaplanan maddi tazminattan düşülür; ancak manevi tazminattan düşülmez.)
5. Tazminat İçin İzlenecek Hukuki Adımlar ve Zamanaşımı
1. SGK Maluliyet Tespiti: Öncelikli olarak SGK Sağlık Kurulu tarafından işçinin maluliyet (sakatlık) oranının tespiti sağlanır.
2. Zorunlu Arabuluculuk: İşçi ile işveren arasındaki tazminat uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuk sürecine başvuru yapılması dava şartıdır.
3. İş Mahkemesinde Dava Açılması: Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması durumunda, işyerinin bulunduğu yer veya kazanın gerçekleştiği yer İş Mahkemesi’nde tazminat davası açılır.
Zamanaşımı Süresi
İş kazasından doğan tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç teşkil ediyorsa (taksirle yaralama veya taksirle öldürme) ve ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa, uzamış ceza zamanaşımı süreleri uygulanır.
Sonuç Ve Hukuki Tavsiye
İş kazası tazminat davaları; kusur oranlarının belirlenmesi (bilirkişi incelemeleri), maluliyet raporlarının alınması, aktüerya (tazminat) hesaplamaları ve SGK mevzuatı açısından son derece teknik ve karmaşık süreçlerdir. İşverenin "kusursuz sorumluluk" veya "özen borcu" şartlarının doğru analiz edilmesi hak kaybını önler.
Bu nedenle, kaza sonrasında hak kaybına uğramamak, maluliyet derecesini doğru tespit ettirmek ve tazminatı eksiksiz alabilmek için sürecin başından itibaren alanında uzman bir iş hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız büyük önem taşımaktadır.
Av. Gökhan TEKTAŞ
Tektaş Hukuk Bürosu
İş kazası ve tazminat süreciniz hakkında hukuki destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.