Eski Eşim Nafaka Ödüyor Fakat Ödediği Nafaka Yetmiyor, Ne Yapmalıyım?
Boşanma davası sonucunda mahkemece bağlanan yoksulluk nafakası veya çocuklar için bağlanan iştirak nafakası, zaman içinde değişen ekonomik koşullar, enflasyon veya tarafların sosyo-ekonomik durumlarındaki gelişmeler nedeniyle yetersiz kalabilir.
Türk Medeni Kanunu (TMK m. 176/4 ve m. 182/2) uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde mahkemece natakanın artırılmasına karar verilebilir. Ödenen nafaka miktarının artırılması için izlenmesi gereken hukuki adımlar ve dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda detaylandırılmıştır.
1. Öncelikli Adım: Nafakanın Artırılması Şartlarının Değerlendirilmesi
Mevcut nafaka miktarını yasal yollarla artırabilmek için somut olayda belirli hukuki şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
Nafakayı Alan Tarafın İhtiyaçlarının Artması:
İştirak Nafakasında (Çocuklar İçin): Çocuğun yaşının büyümesi, eğitim-okul masraflarının, kurs, sağlık veya sosyal giderlerinin artması en temel gerekçedir.
Yoksulluk Nafakasında (Eş İçin): Nafaka alan eşin sağlık giderlerinin artması, yaşam maliyetinin yükselmesi, barınma veya temel ihtiyaç masraflarının artması değerlendirilir.
Nafaka Yükümlüsünün (Ödeyen Eşin) Mali Durumunun İyileşmesi: Nafaka ödeyen tarafın gelirinin artması, terfi etmesi, iş kurması, miras kalması veya mali imkanlarının genişlemesi nafakanın artırılması için haklı bir sebeptir.
Yüksek Enflasyon ve Paranın Satın Alma Gücünün Düşmesi: Ülkedeki genel ekonomik koşullar, enflasyon oranları ve paranın alım gücünde meydana gelen aşırı düşüş mahkemeler tarafından re'sen dikkate alınan objektif kriterlerdir.
2. Arabuluculuk Ve Uzlaşma Seçeneği
Dava açmadan önce veya dava sürecine girmeden eski eşle bir araya gelerek güncel ihtiyaçlar doğrultusunda nafaka miktarının yeniden belirlenmesi hukuki açıdan mümkündür.
Taraflar kendi aralarında anlaşarak yeni bir nafaka miktarı belirleyebilirler.
Ancak ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları önlemek için bu anlaşmanın noter onaylı bir protokolle yapılması veya aile mahkemesince onaylanması hukuki güvence sağlar.
3. Nafakanın Artırılması Davası Açılması
Eski eş nafaka miktarını artırmaya yanaşmıyorsa, hakkınızı mahkeme yoluyla aramanız gerekir:
Görevli ve Yetkili Mahkeme: Davalının (nafaka ödeyen eşin) veya nafaka alacaklısının yerleşim yeri Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemesi’nin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu davalara bakar.
Davada Sunulacak Deliller:
Çocuğun okul, servis, kurs, beslenme ve sağlık faturaları,
Ev kirası, faturalar ve temel yaşam giderlerini gösteren belgeler,
Nafaka ödeyen eşin sosyal ve ekonomik durumunu (SGK kayıtları, tapu/araç kayıtları, banka hareketleri, sosyal medya paylaşımları vb.) ortaya koyacak deliller,
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan ÜFE/TÜFE oranları.
4. Gelecek Yıllar İçin Otomatik Artış Oranı Talep Edilmesi
Nafakanın artırılması davası açarken en kritik hususlardan biri, mahkemeden sadece bugünkü tutarın artırılmasını değil, gelecek yıllar için de otomatik artış kararı verilmesini istemektir.
Mahkemenin kararında nafakanın her yıl "ÜFE/TÜFE oranında" veya belirlenecek hakkaniyetli bir oranda artırılmasına hükmedilmesi talep edilmelidir.
Bu talep yapılıp karara bağlandığında, her yıl yeniden dava açmak zorunda kalmadan nafaka miktarı belirlenen oran kadar kendiliğinden yükselir.
Geçmişe Dönük Fark İstenebilir Mi?
Nafakanın artırılması davalarında verilecek yeni nafaka miktarı, davanın açıldığı tarihten itibaren geçerli olur. Dava açılmadan önceki dönemler için geriye dönük artış farkı talep edilemez. Bu nedenle, mevcut nafakanın yetersiz kaldığı hissedildiği andan itibaren vakit kaybetmeksizin hukuki sürecin başlatılması önem taşır.
Sonuç Ve Hukuki Tavsiye
Nafakanın artırılması davalarında tarafların sosyo-ekonomik durum araştırması (SED raporu), emsal harcamaların belgelenmesi ve mahkemeye sunulacak dilekçelerin hukuki dayanakları davanın seyrini doğrudan etkiler. Emsal Yargıtay kararları doğrultusunda eksiksiz bir dosya hazırlamak, hak ettiğiniz nafaka miktarını elde etmenizi sağlar.
Bu süreçte hak kaybına uğramamak, çocuğunuzun veya kendinizin yaşam standartlarını güvence altına almak için alanında uzman bir aile hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir
Av. Gökhan TEKTAŞ
Tektaş Hukuk Bürosu