ANLAŞMALI BOŞANMAK İSTİYORUM. NE YAPMALIYIM?
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesinde düzenlenen; eşlerin boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları (nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı vb.) üzerinde uzlaşarak evlilik birliğini tek celsede sonlandırdığı en hızlı ve pratik boşanma usulüdür.
Anlaşmalı boşanma sürecini sorunsuz yürütmek ve hak kaybına uğramamak için gerekli yasal şartlar, izlenmesi gereken adımlar ve kritik hususlar aşağıda detaylandırılmıştır.
1. Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Şartları
Bir boşanma davasının "anlaşmalı" olarak görülebilmesi için kanunun aradığı şartlar şunlardır:
En Az 1 Yıllık Evlilik Süresi: Evlilik akdinin üzerinden resmi olarak en az 1 tam yıl geçmiş olmalıdır (Resmi nikah tarihi esas alınır). 1 yılı doldurmayan evliliklerde anlaşmalı boşanma davası açılamaz; bu durumda dava ancak "çekişmeli" olarak yürütülebilir.
Eşlerin Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi: Eşler davayı birlikte açabileceği gibi, bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi de yeterlidir.
Hakim Huzurunda Bizzat Beyan (Duruşmaya Katılma Zorunluluğu): Tarafların avukatları olsa dahi, her iki eş de duruşmaya bizzat katılmak zorundadır. Hakim, tarafların iradelerini serbestçe açıklayıp açıklamadıklarını bizzat dinler.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Onaylanması: Eşlerin hazırladığı protokolün hakim tarafından uygun bulunması gerekir. Özellikle çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzenlemesinde hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek protokolda gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Eşler bu değişiklikleri kabul ederse boşanma gerçekleşir.
2. Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Bulunması Gerekenler
Protokol, anlaşmalı boşanma davasının omurgasıdır. Ucu açık veya eksik bırakılan maddeler, ileride yeni davaların (örneğin nafakanın artırılması, mal paylaşımı vb.) doğmasına yol açabilir. Protokolde şu hususlar net olarak yer almalıdır:
A. Çocuğun Durumu (Velayet ve Kişisel İlişki)
Ortak çocuk/çocuklar varsa velayetin hangi eşte kalacağı,
Velayeti almayan eşin çocukla hangi günlerde, bayramlarda ve tatillerde görüşeceği (kişisel ilişki takvimi),
Çocuk için ödenecek İştirak Nafakası miktarı ve her yıl uygulanacak artış oranı (örneğin ÜFE/TÜFE).
B. Mali Sonuçlar (Nafaka ve Tazminat)
Eşlerden biri için Yoksulluk Nafakası ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse miktarı ve artış şartları,
Eşlerin birbirine ödeyeceği Maddi ve Manevi Tazminat tutarları (tazminat hakkından feragat ediliyorsa bunun açıkça yazılması gerekir).
C. Mal Paylaşımı ve Ziynet Eşyaları
Ev, arsa, araç, banka birikimleri gibi taşınır/taşınmaz malların kimde kalacağı,
Düğünde takılan takılar (ziynet eşyaları) ve ev eşyalarının paylaşım şekli,
Eşlerin birbirlerinden "mal rejiminden ve ziynet alacağından kaynaklı başkaca bir talebinin bulunmadığı" beyanı.
3. Anlaşmalı Boşanmada İzlenecek Hukuki Adımlar
1. Öncelikli Adım — Protokolün Hazırlanması: Eşler yukarıdaki şartlar üzerinde uzlaşarak ıslak imzalı anlaşmalı boşanma protokolünü hazırlar.
2. Dava Dilekçesi ve Başvuru: Hazırlanan protokol ve boşanma dava dilekçesi ile birlikte yetkili Aile Mahkemesi’ne (yerleşim yeri veya son 6 aydır birlikte oturulan yer mahkemesi) başvuru yapılır, dava harç ve giderleri yatırılır.
3. Duruşma Gününün Alınması: Mahkeme kalemi tarafından duruşma günü verilir (Anlaşmalı boşanma davalarında mahkemelerin yoğunluğuna göre genellikle birkaç hafta veya 1-2 ay içinde gün verilir; mazeret ve aciliyet durumlarında öne alma talep edilebilir).
4. Duruşmaya Katılım ve Karar: Duruşma günü her iki eş de mahkemede hazır bulunur. Hakim protokolü okutur, özgür iradelerini doğrular ve boşanmaya karar verir.
5. Gerekçeli Kararın Tebliği ve Kesinleşme: Mahkeme gerekçeli kararı yazar. Kararın taraflara tebliğ edilmesinden veya tarafların "istinaf haklarından feragat dilekçesi" vermesinden sonra karar kesinleşir. Kesinleşme olgusu Nüfus Müdürlüğü'ne işlenir.
Önemli Uyarılar ve Hak Kaybı Riski
Sonradan Vazgeçme: Duruşma anına kadar eşlerden biri protokoldeki maddelerden veya boşanmaktan vazgeçerse, dava kendiliğinden çekişmeli boşanma davasına dönüşür.
Feragat Maddeleri: Protokole yazılan "tazminat ve nafaka talep etmiyorum" ibaresi, boşanma kesinleştikten sonra bu hakların yeniden istenmesini kural olarak engeller. Bu nedenle kararların geleceğe dönük sonuçları dikkatle tartılmalıdır.
Sonuç Ve Hukuki Tavsiye
Anlaşmalı boşanma davaları tek celsede sonuçlansa da hazırlanan protokolün hukuki dili, şartların netliği ve mal paylaşımı maddelerinin usulüne uygun kurgulanması hayati önem taşır. Hatalı veya eksik hazırlanmış bir protokol, evlilik hızlı bitse dahi yıllarca sürecek yeni hukuki uyuşmazlıklara yol açabilir.
Bu süreçte hak kaybı yaşamamak, gelecekte tazminat, nafaka veya mal paylaşımı yönünden mağdur olmamak için sürecin başından itibaren bir aile hukuku avukatından profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Av. Gökhan TEKTAŞ
Tektaş Hukuk Bürosu